روزنامه نگار حرفه اي
رندال با بيان اين جمله، به واقعيتهاي نقش روزنامهنگاران و رسانهها اشاره ميكند و نتيجه ميگيرد كه تنها واقعيتي كه در عرصه روزنامهنگاري وجود دارد اين است: «روزنامهنگاري مطلوب و روزنامهنگاري نامطلوب.»
و در ادامه توضيح ميدهد كه روزنامهنگاري بد يا خوب در مرزهاي جغرافيايي محدود نميماند و ممكن است به هر زباني از زبانهاي زنده دنيا انتشار يابد.
هر روزنامهنگاري كه صادقانه و پيگيرانه گزارشي را تهيه ميكند، يا نادرستي مديران را افشا ميكند، يا به دمل فساد و رشوه نيشتر ميزند، ميتواند در جرگه روزنامهنگاري خوب باشد و در مقابل، آن كه براي سرپوش نهادن به واقعيتها از روش تبليغ پنهان بهره ميگيرد. يا آن كه مشكلات حاد بخشها و زير مجموعههاي مديريتي را در زير تيترهاي جنجالي پنهان ميكند، در جرگه بدها قرار ميگيرد.
در واقع روزنامهنگاري خوب و روزنامهنگاري بد در همه جاي دنيا از نظر رويهها و پيامدها به هم شباهت دارند و در اين ارتباط سرزمينها و مرزهاي جغرافيايي اهميت خود را از دست ميدهند.
در ميان روزنامهنگاران حرفهاي دنيا عليرغم وجود عناصر متفاوت و مشخص، نكات مشتركي نيز وجود دارد كه از آن جمله ميتوان به كسب اطلاعات درست و عيني، رعايت صداقت در تأثيرگذاري، تنها در خدمت واقعيت مطلق بودن، و روشن نوشتن براي مخاطبي كه هر جا ممكن است باشد، اشاره داشت.
روزنامهنگاران خوب در همه جاي دنيا با نكات زير كاملاً هماهنگ هستند و از اين حيث ميتوان همه آنان را عضو باشگاهي دانست كه داراي اصول و مرام يكساني هستند. اين نكات عبارتند از:
• مقابله با شايعات و شايعهسازي و مسائل غيرواقعي كه افكار عمومي را آزار ميدهند.
• نهراسيدن از خودداري و مقاومت مسئولان و مديران.
• آگاهسازي مردم.
• زيرنظر داشتن كنشها و واكنشهاي مسئولان يا برگزيدگان مردم و مسئولان خدمات عمومي.
• زيرنظر داشتن كاركرد مؤسسات توليدي و خدماتي و رفتار مديران و كارگزاران آنها با مردم و مشتريان و كيفيت توليدات و خدمات ارائه شده از سوي آنان.
• فراهم آوردن امكان رساندن پيام دردمندان جامعه.
• قرار دادن آيينهاي شفاف، بدون موج و لكه، در برابر جامعه تا در آن بتوان فضيلتها و شرارتها را ديد و باز شناخت.
• اميدوار كردن مخاطبان به پيروزي حق و عدالت، و كوشش در جهت تحقق اين اميدواري و برآوردهسازي آن.
• به عنوان عاملي در راه آسانسازي تبادلنظرها و عقيدهها عمل كنند و زمينهاي را براي ابراز نظرهاي تازه و عقايد بدون پشتيبان و اظهارنظر صاحبان انديشههاي تازه مهيا كنند.
براي دستيابي به اين نكات مهم و كليدي، روزنامهنگاران خوب در كار حرفهاي خود، در خدمت مردم قرار ميگيرند و از صاحبان نفوذ و قدرت فاصله دارند. خدمت آنان ممكن است خوشايند قدرتمندان نباشد. اما به طور معمول خدمت آنان خوشايند مردمي است كه با آنان زندگي ميكنند. بنابراين در انتظار پاداشهاي معمولي كه از سوي صاحبان قدرت به اين و آن ميرسد نميمانند. آنان پاداش خود را از طريق جلب اعتماد مخاطبان دريافت ميكنند.
روزنامهنگاران خوب مشرب انتقاد و اعتراض دارند و ميخواهند بر واقعيت غفلتها نوري بتابانند، بنابراين با همه كساني كه نكتههايي براي پنهان كردن دارند تا بيشتر بمانند و بيشتر سود ببرند، درگير ميشوند. همين مشرب و رويه هر سال در سراسر جهان هزاران روزنامهنگار را با چالشهايي اساسي در زندگي و كار حرفهاي رو به رو و مواجه ميكند. آمار تعداد جانباختگان روزنامهنگار به دليل نزديكي فراوان آنها به صحنهها و وقايع به خوبي گوياي اين واقعيت تلخ است.
روزنامهنگار خوب و موفق همواره با قراردادهاي مسلط در محيط كار خود و با قراردادهاي رايج در بيرون محيط كار خود در چالش است. او به دنبال زير سؤال برون شيوههاي سنتي است و همواره شيوههاي تازه را ميآزمايد. او در پي آن است تا همواره شيوهها و رويههاي جديدي را بيابد. حتي در نوشتن و نگارش مطالب نيز همواره به يك شيوه عمل نميكند و اين واقعيت را باور دارد كه روزنامهنگاري مطلوب يعني پرهيز از كليشهها و ورود به دنياي كوششهاي تازه و انديشههاي نو. روزنامهنگار خوب كسي است كه توان كار در انواع عرصهها و اقسام تخصصها را داشته باشد. در همه شرايط و وضعيتها كار كند، بداند انواع مطلبها را چگونه بايد نوشت و بتواند همراه با آگاهسازي مخاطب خود را جذب كند. روزنامهنگار ممكن است در تخصص حرفهاي و حوزه كاري خود اعم از ورزشي، سينمايي، اقتصادي، سياسي، اجتماعي، بهداشتي، .... اطلاعات گستردهاي كسب كند. اما اين به معناي داشتن علم و دانش عميق در آن حوزهها نيست. روزنامهنگار موفق كسي است كه با تكيه بر مهارتهاي حرفهاي و پايه، در هر عرصه و تخصصي بتواند به وظيفه اطلاعرساني خود عمل كند.
روزنامهنگار خوب بايد با ويرايش، صفحهبندي، شناخت عكس، سازماندهي گروه، كاربرد فنون و فناوريهاي نوين، و چگونگي توليد و توزيع نشريه آشنا باشد. روزنامهنگار خوب كسي است كه درك كند بهترين خبر و گزارش در اصل چيزي جز پيام ساخته شده از مواد خام نيست. و اين ماده خام زماني آماده ميشود كه با تيتر، تصوير و عناصر ديگر كامل شود.
و روزنامهنگار خوب كسي است كه بداند تا وقتي مطالب خود را با مخاطب در ميان نگذارد، تنها با خود گفتوگو ميكند. كار رسانه از لحظهاي آغاز ميشود كه اين گفتوگو مخاطبي نيز داشته باشد.
و روزنامهنگار خوب كسي است كه ...