کاخ کرملین
كرملين مجموعه استحكاماتي تاريخي مشرف به ميدان سرخ در شهر مسكو است. اين مجموعه شامل كاخ كرملين، كليساي جامع كرملين و و ديوارها و برجهايي است كه اين مجموعه را در خود محصور كرده است. اين مجموعه كه پيش از اين اقامتگاه خاندان سلطنتي روسيه و در حال حاضر مقر رسمي رئيس جمهور فدراسيون روسيه است، از سال 1990 به همراه ميدان سرخ در فهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت شده است.
كرملين (كه در زبان روسي به معني ارگ است)، هسته مركزي شهر مسكو است كه در قرن پانزدهم دركرانه شمالي رود مسكو ساخته شده و شامل تعدادي كاخ و كليسا است. كرملين مثلثشكل با جهت شمالي داراي ضلعهايي به طول 750 متر است.
احداث كرملين در تاريخ 19 ژوئيه سال 1485 پايان يافت. ابتدا ديوار آجري كرملين در كنار رودخانه مسكو بنا شد، زيرا اقوام تاتار اغلب از آن جهت حمله ميكردند. كل عمليات ساختماني احداث اين كاخ در مجموع 10 سال به طول انجاميد. كرملين جديد را بر روي كرملين قديم كه از سنگ سفيد بود بنا كردند. هنگام احداث كرملين جديد، ديوارهاي قبلي را در حد امكان باقي گذاشتند و فقط دور آنها را ديوارهاي آجري كشيده و آنها را بلندتر و ضخيمتر و محكمتر كردند. كاخ بزرگ كرملين در سال 1849 شكل كنوني خود را به دست آورد. كاخ جديد 125 متر طول داشت و داراي 700 اتاق از جمله آپارتمانهاي شخصي خانواده شخص اول كشور بود. در سال 1961 عمارت جديدي به نام كاخ كنگرهها كرملين اضافه شد. از كاخ كنگرهها براي اهداف گوناگون استفاده ميكنند. براي اجراي نمايشهاي تئاتري و جشنهاي عمومي. سالن بزرگ آن براي 6 هزار نفر درنظر گرفته شده است. اين كاخ داراي 800 اتاق جداگانه از جمله سالنها، رختكن، راهرو و اتاقهاي اختصاصي، اتاق مطبوعات و اتاقهايي براي خدمه فني است. براي ساخت اين كاخ فقط 16 ماه وقت صرف شد و جايزه لنين به طراحان و معماران آن تعلق گرفت.
كليساهاي كرملين
بزرگترين كليساي كرملين مسكو، كليساي جامع اوسپنسكي است كه در طي سالهاي 1475 تا 1479 ساخته شده و تزارهاي روسيه در آنجا تاجگذاري ميكردند.
كليساي جامع بلاگووشچنسكي (ساخته شده در سالهاي 1484 تا 1489) نيز محل عبادت مسيحي تزارها محسوب ميشد. كليساي جامع آلكساندروفسكي نيز در اوايل قرن شانزدهم بنا گرديد، محل دفن امراي مسكو و تزارهاي روسيه از قرن چهاردهم تا پطركبير ميباشد. برج ناقوس ايوان سوم كه در قرن شانزدهم بنا شده، بيش از 80 متر ارتفاع دارد. در نزديكي اين برج بزرگترين ناقوس جهان موسوم به ناقوس تزار قرار دارد كه داراي 6 متر ارتفاع و 200 تن وزن است و در سال 1586 ريخته شده است. كنار باروهاي كرملين كاخهاي بزرگي قرار دارد كه از جمله آنها ميتوان به كاخ گنبددار شوراي وزيران شوروي (از قرن هجدهم)، بناي صدر هيأت رئيسه شوروي، كاخ بزرگ كرملين (از اواسط قرن نوزدهم) اشاره كرد.
كرملين تا سال 1712 كه پطركبير پايتخت را به سنتپترزبورگ منتقل كرد، مقر تزارهاي روسيه بود. در سال 1918 كه بلشويكها مسكو را به پايتختي برگزيدند، كرملين به مركز اصلي دولت و نهادهاي حزب كمونيست تبديل گرديد ولي از سال 1955 بازديد از آن براي عموم آزاد شد.
كرملين جايي است كه تمام راههاي روسيه به آنجا ختم ميشود. در اين جا ايوان مخوف و استالين حكومت كردند، ناپلئون از كرملين آتشگرفتن مسكو را تماشا كرد، لنين ديكتاتوري پرولتاريا را شكل داد وگورباچف سقوط كمونيسم را رقم زد.
برجهاي كرملين
هر يك از برجهاي كرملين شامل چند طبقه هستند. برجهاي گوشهاي را براي تسهيل عمليات دفاعي به شكل مدور و يا چند ضلعي و بقيه برجها به شكل چهار ضلعي ساخته ميشدند.
از جمله برجهاي معروف كرملين ميتوان از برج اسرار (تاينايا) كه قديميترين برج است و برج اسپاسكايا نام برد. ساعت روي برج اسپاسكايا (يكي از زيباترين برجهاي كرملين به ارتفاع 67 متر) در سال52-1851 نصب شده است. در زمان انقلاب اكتبر برج و ساعت بر اثر اصابت گلوله صدمه ديدند، اما به دستور لنين اين ساعت تعمير شد. ساعت كرملين هر 15 دقيقه زنگ ميزند و زنگهاي بزرگ آن هر ساعت وقت را اعلام ميكنند. وزن زنگ بزرگ 2 تن و كل مجموعه ناقوسها 25 تن است. اين مجموعه سه طبقه برج اسپاسكايا را اشغال كرده است. طول عقربه دقيقهشمار اين ساعت 28/3 متر است.
اما برج اوگلاوايا آرسنال به ارتفاع 2/60 متر محكمترين برج كرملين است. پايههاي اين برج در اعماق زمين جا گرفته است و ضخامت ديوارهاي آن 4 متر است. از اين برج نه تنها به عنوان دفاع بلكه براي پنهان كردن چشمهاي كه تا كنون نيز وجود دارد استفاده ميكردند. بلندترين برج كرملين برج ترويتسكايا با ارتفاع 76 متر است. اين برج تقريباً 10 متر بلندتر از برج اسپاسكايا است. دروازه ترويتسكايا از سالها قبل به عنوان دروازه ورود مقامات رسمي به كرملين مورد استفاده قرار ميگيرد
در بالاي 5 برج بلند ديوار كرملين ــ يعني برجهاي اسپاسكي، ترويتسكي، نيكولسكايا، بوروويتسكايا و ودووزدنايا ــ 5 ستاره سرخ شب و روز در حال درخشيدن هستند. اين ستارهها به مناسبت سالگرد انقلاب اكتبر در سال 1937 نصب شدند. چارچوب اين ستارهها از پوشش طلاست و شيشههايي از ياقوت قرمز بدنه آن را پر كرده است. هر يك از اين ستارهها به وسيله يك لامپ 5 هزار ولتي روشن ميشود. اين ستارهها طوري طراحي شدهاند كه با وجود وزن بين 1 تا 5/1 تني خود هنگام وزش باد به نرمي تكان ميخورند.
ميدان سرخ
ميدان سرخ كه مهمترين ميدان مسكو و روسيه است، در بيرون باروهاي شرقي كرملين واقع شده و حدود 72 هزار متر مربع وسعت دارد. اين ميدان در اوايل قرن پانزدهم به عنوان بازار ساخته شد و در قرن شانزدهم به ميدان تثليث مشهور شد. از اواسط دهه 1660 نام اين ميدان به كراسنايا پلوشاد يا ميدان سرخ تغيير يافت. موزه دولتي تاريخ روسيه، كه در قرن نوزدهم ساخته شده است، در ضلع شمالي اين ميدان واقع است. كليساي جامع سنتباسيل كه در قرن شانزدهم بنا شده نيز در جنوب ميدان واقع است كه بيشتر به عنوان يك بناي تاريخي مورد بازديد توريستها قرار ميگيرد و مراسم مذهبي در آن اجرا نميشود. اين كليسا به عنوان بناي يادبود فتح خاننشين قازان توسط ايوان مخوف در سال 1552 بنا شد. چند سال پيش در شمال ميدان سرخ كليساي كوچكي ساخته شد كه مورد استقبال زياد بازديدكنندگان ميدان سرخ و مسيحيان متدين قرار گرفت.
بعد از آن كه ميدان سرخ از حالت بازار خارج شد بناهاي يادبودي در آن نصب شد. در مقابل كليساي جامع سنت باسيل مجسمه يادبود مينين و پوژارسكي قرار دارد كه اولين مجسمه يادبود مسكو به شمار ميرود و در سال 1818 ساخته شده است. مقبره لنين نيز در سال 1924 در كنار ديوار كرملين بنا شد. اين بنا يكي از شاهكارهاي معماري شوروي سابق به حساب ميآيد. در 27 ژانويه سال 1924 اولين نسخه اين مقبره كه موقتي و از چوب ساخته شده بود در ميدان سرخ ظاهر شد. اين مقبره به شكل هرم پلهاي بود كه بازديدكنندگان از پلههاي سمت راست وارد و از پلهاي سمت چپ خارج ميشدند. بعد از گذشت دو ماه از ساخت آن، مقبره موقت بسته شد و ساخت مقبره چوبي جديد آغاز شد كه از ماه مارس تا اوت سال 1924 به طول انجاميد. اين مقبره به شكل يك هرم بزرگ پلهاي ساخته شد (ارتفاع آن 9 متر و و طول آن 18 متر بود). چوبهاي مقبره را با لاك روغني رنگ كرده بودند كه در نتيجه اين عمارت رنگ قهوهاي روشن به خود گرفت. بعد از 5 سال ساخت آخرين نسخه مقبره، يعني نسخه سنگي آن آغاز شد (ژوئيه 1929 تا اكتبر 1930). مقبره سنگي از نظر طرح شبيه مقبره چوبي است. بازديدكنندگان از در اصلي وارد ميشوند و از پلههاي عريض سه متري سمت چپ پايين رفته و وارد سالن عزاداري ميشوند. سنگهاي به كار برده شده در عمارت، سنگ مرمر و سنگ خارا است. طول مقبره با توجه به نماي عمارت 24 متر و ارتفاع آن 12 متر است.
يكي ديگر از بخشهاي جديدي كه در سالهاي اخير (سال 1995) به ميدان سرخ اضافه شده است دروازه ورودي آن است كه البته در ابتداي ساخت اين ميدان به عنوان بازار وجود داشته اما بعدها چون ميدان سرخ براي رژه و نمايش جنگافزار و ماشينهاي سنگين مورد استفاده قرار ميگرفته، مجبور به تخريب آن شدهاند. در زمان جشنهاي هشتصد و پنجاهمين سالگرد تأسيس شهر مسكو تصميم گرفته شد نماي ميدان سرخ تا حد امكان به حالت اوليه آن برگردانده شود و به همين دليل اين دروازه بسيار زيبا كه كليساي كوچكي هم در داخل ديوار آن بنا شده است به ميدان سرخ اضافه شد. روي سنگفرش جلوي اين كليساي كوچك صفحهاي فلزي قرار دارد كه نام آن كيلومتر صفر است. يعني تمام مسيرها از مسكو به نواحي ديگر از اين نقطه حساب ميشود.
